Nie byłoby tematu nowej wystawy w Warszawie, gdyby nie jeden szczegół ze zdjęcia. Widzimy na nim Marię Skłodowską-Curie i jej męża, Piotra, pozujących z prezentem ślubnym – rowerami. Dotychczas uważano, że fotografię wykonano tuż po ich ślubie 26 lipca 1895 roku, w domu teściów w Sceaux pod Paryżem. Jeden szczegół był frapujący. Za plecami małżonków widać irysy.
Dyrektor muzeum Marii Skłodowskiej-Curie, Barbara Gołębiowska postanowiła sprawdzić, kiedy kwitną. W tym celu skonsultowano się z ekspertami od tych kwiatów, m.in. Milanem Blazkiem z Czech. Odpowiedź nadeszła szybko.
Okazało się, że irysy kwitną najpóźniej na przełomie maja i czerwca, a więc nie w okolicy daty ślubu. Stąd wniosek, że nie jest to fotografia z końca lipca, choć rowery były prezentem z tej okazji. Zagadką pozostaje, kiedy dokładnie powstała, mogło to być nawet rok później. Dlatego zdjęcie stało się punktem wyjścia do opowieści o wspólnej pasji słynnych naukowców. Nie ma lepszego momentu niż wiosna i zbliżająca się majówka, by poznać ich z tej strony.
Rowerowa pasja Skłodowskiej-Curie
Od 21 kwietnia w muzeum można zobaczyć małą wystawę czasową „Poza szlakiem – rowerowe podróże Marii i Piotra”. Goście mogą tutaj dowiedzieć się, jak wybitna naukowiec spędzała czas poza laboratorium. W tej części wystawy autorzy snują biograficzną opowieść, bez naukowych szczegółów. Na mapie z XIX wieku oznaczono miejsca, po których podróżowali małżonkowie. Pomogły w tym cytaty z biografii autorstwa córki Marii, Ewy Curie. Niektóre kierunki były odległe od Paryża – Skłodowska-Curie wspominała, że w wakacje wyprawiali się z mężem w dalsze podróże.
„Możemy podejrzewać, że docierali do nich jakimś środkiem komunikacji zbiorowej. To bardziej prawdopodobne niż podróż na rowerze z Paryża do Bretanii” – mówi Konrad Pyzel, jeden z kuratorów wystawy. Z jednego z cytatów na planszy dowiemy się, że w czasie „chlapaniny” małżonkowie wybierający się do Sceaux woleli jechać pociągiem.
Tak zaczęła się moda na rowery
Na wystawie prezentowany jest też rower szosowo-torowy z 1910 roku, podobny do tego, na którym jeździli Maria i Piotr. W rozpoznaniu jego rodzaju pomagał specjalista z Wielkiej Brytanii, Colin Kirsch, a temat w środowisku znawców był już omawiany. Prawdopodobnie naukowcy jeździli na jednośladach składanych w paryskim sklepie albo warsztacie, a nie na markowych pojazdach. Nie byli wówczas zamożni.
Część ekspozycji przybliża modę na rowery z końca XIX wieku w szerszym kontekście, m.in. jako środka emancypacji kobiet, dla których podróże stały się bardziej dostępne. Za tym podążąją projekty damskich strojów z epoki, wypożyczone przez muzeum.
Podróże po Francji ponad 100 lat temu
W drugiej części pomieszczenia, zaadaptowanej na salę kinową można obejrzeć poetycką animację rysunkową „Poza szlakiem” autorstwa 22-letniej Zofii Brzezińskiej, studentki Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. To artystyczne uzupełnienie dla wspomnień z biografii „Marie Curie”, które pokazuje, jak mogły wyglądać podróże Marii i Piotra z krajobrazami Bretanii i Owernii w tle.
„Malowałam ręcznie tła na papierze, olejnie, a później je skanowałam. Następnie nanosiłam cyfrowe rysunki ruchu w programie komputerowym, żeby całość była malarska i naturalna. Do tego doszła postprodukcja i muzyka” – mówi mi Zofia Brzezińska. Prace nad animacją trwały od stycznia do kwietnia.
Tytuł wystawy nawiązuje do życia pary noblistów, która zarówno w pracach naukowych, jak i w codziennym życiu nie szła utartymi ścieżkami. „Jeśli im przyjdzie chęć wędrować po skałach i gęstym lesie czy bezdrożu – zostawiają rowery i idą pieszo (…)” – pisała Ewa Curie. Wspominała, że ojciec lubił wędrówki bez z góry założonego planu.
Przy okazji wystawy Muzeum zaprasza na wycieczki rowerowe po miejscach związanych z Marią Skłodowską-Curie. Pierwsza jest zaplanowana na 16 maja w ramach Nocy Muzeów, a informacje o kolejnych będą zamieszczane na stronie internetowej.
Nowa wystawa w Warszawie
Wystawa została uroczyście otwarta 20 kwietnia, w Dniu Przyjaźni Polsko-Francuskiej, który był obchodzony po raz pierwszy. Upamiętnia on dzień złożenia w paryskim Panteonie prochów Marii i Piotra Curie. Zwiedzanie nowej wystawy odbywa się w cenie biletu do muzeum.
Muzeum Marii Skłodowskiej Curie znajduje się przy ul. Freta 16.
Czytaj też:
Więcej turystów z zagranicy niż z Polski. W tym muzeum poznacie życie najsłynniejszej rodaczkiCzytaj też:
Najsłynniejsza Polka na świecie. „Maria Skłodowska-Curie stała się wzorem dla młodych kobiet”