Tak surowej zimy nie było w Polsce od kilku lat. Oblodzenia i intensywne opady śniegu to nie tylko utrapienie dla pieszych i osób o ograniczonej mobilności, także dla pasażerów dojeżdżających do pracy czy do lekarza pociągiem. Czy w przypadku opóźnień spowodowanych zimą należy się nam odszkodowanie za kupiony bilet?
Zima i śnieg na kolei. Czy można dostać odszkodowanie?
Odpowiedź nie jest jednoznaczna. Urząd Transportu Kolejowego powołuje się w tej kwestii na art. 19 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/782 dotyczącego praw i obowiązków pasażerów w ruchu kolejowym.
Zgodnie z nim przedsiębiorstwo kolejowe może odmówić wypłaty odszkodowania, jeśli jest w stanie udowodnić, że wystąpiły nadzwyczajne okoliczności niezwiązane z ruchem kolei, takie jak ekstremalne warunki pogodowe, poważne katastrofy naturalne lub poważne kryzysy w dziedzinie zdrowia publicznego, których przedsiębiorstwo, mimo zastosowania wymaganej w danych okolicznościach staranności, nie było w stanie uniknąć ani których skutkom nie mogło zapobiec”.
Zapytaliśmy największego przewoźnika dalekobieżnego w Polsce, PKP Intercity, czy od końca grudnia ubiegłego roku pasażerowie wnioskowali o odszkodowania z powodu opóźnień pociągów i czy wnioski zostały rozpatrzone pozytywnie, jeśli wystąpiły trudne warunki atmosferyczne. Najwyraźniej PKP Intercity nie zamyka drogi do starań o zwrot pieniędzy.
„Pasażerowie korzystają z możliwości złożenia reklamacji. Są one rozpatrywane indywidualnie, w terminie do 30 dni. Wniosek można złożyć w jednej z kas biletowych, w których można kupić bilety na przejazd naszymi pociągami, za pośrednictwem poczty lub poprzez formularz dostępny na stronie intercity.pl. Dane dot. liczby reklamacji objęte są tajemnicą przedsiębiorstwa” – odpowiedziała „Wprost” Anna Zakrzewska, główny specjalista PKP Intercity.
Przypomniała, że zgodnie z unijnym rozporządzeniem (Parlamentu Europejskiego i Rady UE 2021/782 z dnia 29 kwietnia 2021 r.) podróżnym, którzy jechali opóźnionym pociągiem, przyznawane jest odszkodowanie w wysokości:
- 25% należności za przejazd opóźnionym pociągiem, gdy opóźnienie wyniesie od 60 min. do 119;
- 50% należności za przejazd opóźnionym pociągiem, gdy opóźnienie wyniesie od 120 min. lub więcej.
Minimalny próg to 4 euro, więc kwota poniżej 16 zł nie jest wypłacana.
Reklamacja dotycząca komfortu podróży
Istnieje też możliwość ubiegania się o rekompensatę. Po ostatnim wypadku Polregio spowodowanym niską temperaturą przewoźnik przypomniał pasażerom w komunikacie o prawie do złożenia reklamacji dotyczącej komfortu podróży. Można wtedy otrzymać bon o wartości 25 proc. należności za przejazd, a decyzje są podejmowane indywidualnie.
Tej zimy spółka Intercity podjęła też inną decyzję, która zrekompensowała pasażerom zmianę planów przez zimę. Z powodu intensywnych śnieżyc w Niemczech osoby, które kupiły bilety na pociągi do Niemiec (na podróż w dniach 8-12 stycznia 2026 roku) mogły się ubiegać o zwrot pieniędzy za niewykorzystany bilet, bez potrącania odstępnego lub wykorzystać je na przejazd w późniejszym terminie, do 18 stycznia.
Opóźniony pociąg. Kiedy można dostać zwrot?
Pasażerowie mają prawo złożyć wniosek o odszkodowanie za opóźnienia pociągów także w innych okolicznościach. Można się o nią postarać w przypadku samoczynnej awarii taboru, niewywołanej przez pogodę i inne czynniki.
Dlaczego zimą pociągi się spóźniają?
„W sezonie zimowym opóźnienia pociągów wynikają z różnych przyczyn. Intensywne opady śniegu powodują problemy z rozjazdami, co znacząco ogranicza przepustowość i wpływa na ruch pociągów. Część opóźnień wynika z konieczności wyłączenia wagonów czy wymiany lokomotyw, w których stwierdzono usterki techniczne powstałe na skutek warunków pogodowych, w szczególności nawiewanego śniegu. W przypadku wagonów są to usterki spowodowane zwarciami w przetwornicach i układach wysokiego napięcia, skutkujące niefunkcjonowaniem elektrycznych systemów pokładowych, w tym ogrzewania czy oświetlenia. Dla zapewnienia najwyższego komfortu podróżowania wagony z takimi usterkami są zamieniane na wagony w pełni sprawne, a czas wymiany może przekładać się na opóźnienia” – wyjaśnia w odpowiedzi dla „Wprost” Anna Zakrzewska.
Jeśli pociąg jest opóźniony co najmniej o 60 min, przewoźnik powinien zapewnić posiłki i napoje adekwatnie do czasu oczekiwania (w PKP Intercity często są to woda i batoniki). Jeśli upłynęła ponad godzina i nic nie dostaliśmy, to można się zgłosić do kierownika pociągu i zapytać o przekąskę i napój.
Formularz w Intercity
Wniosek o odszkodowanie składamy u przewoźnika, z którym podróżujemy – np. wysyłając mailem czy pocztą. Na stronie Intercity w zakładce Dla pasażera (Reklamacje, wnioski, skargi i inne zgłoszenia) znajdziemy formularz wniosku o zwrot kosztów lub odszkodowanie. W przypadku jednej podróży można ubiegać się albo o zwrot kosztów biletu(-ów), albo o odszkodowanie od przedsiębiorstwa kolejowego, ale nie o obie te formy rekompensaty.
Najlepiej zachować dowody, które potwierdzają roszczenia, np. zdjęcia czy potwierdzenia zakupu biletów. Jeśli przedsiębiorstwo kolejowe zaproponowało zmianę trasy lub kontynuację podróży do miejsca docelowego (oraz podjęło w tym celu niezbędne działania) i pasażer przyjął propozycję, to nie mamy prawa do zwrotu kosztów.
Odszkodowania przysługują pasażerom krajowych pociągów dalekobieżnych, kategorii Express Intercity Premium (EIP), Express InterCity (EIC), InterCity (IC), Twoje Linie Kolejowe (TLK), interREGIO (IR), ŁKA Sprinter (ŁS) oraz połączeń międzynarodowych. Środki powinny wpłynąć na konto w ciągu 30 dni.
Czytaj też:
Pasażerowie utknęli w pociągach. Nawet 400 minut opóźnienia na popularnej trasieCzytaj też:
PKP Intercity idzie na rękę podróżnym po powodzi. Sprawdź zasady zwrotu za bilet